Logopeda radzi. Czy twoje dziecko wymaga frenotomii?

  • 10.03.2019, 10:03
  • Manchesterowcy News
Logopeda radzi. Czy twoje dziecko wymaga frenotomii?

 

Prawidłowo zbudowane wędzidełko umożliwia między innymi swobodny ruch języka po jamie ustnej, właściwe połykanie i wymawianie głosek

Skrócone wędzidełko podjęzykowe (ankyloglossia) należy do najczęstszych wad anatomicznych jamy ustnej. 

Wędzidełko podjęzykowe to miękki, włóknisty twór, który łączy dolną powierzchnię języka z dnem jamy ustnej. Widzimy je gdy podniesiemy język do góry. Prawidłowo rozwinięte wędzidełko pozwala na dotarcie językiem we wszystkie zakątki jamy ustnej. Problem zaczyna się wtedy, gdy wędzidełko jest skrócone. Taka budowa ogranicza ruch języka lub w niektórych przypadkach całkowicie go unieruchamia.

                 Jeśli wędzidełko jest skrócone utrudnia dziecku:

  • ssanie piersi - wada wędzidełka podjęzykowego utrudnia dzieciom jedzenie. Podczas ssania piersi język malucha aktywnie pracuje. Jego przednia część wytacza pokarm z brodawki i ruchem podającym przesuwa pokarm do połknięcia. Dziecko, który nie może unieść języka męczy się przy karmieniu, płacze i przerywa jedzenie. Odruch ssania u niemowlęcia z przyrośniętym wędzidełkiem wymaga znacznie większego wysiłku, a najbardziej pracującą częścią jest u dziecka środek, a nie czubek języka.
  • oczyszczenie buzi – mając wędzidełko odpowiednio rozciągnięte, jesteśmy w stanie oczyszczać jamę ustną. 

U dziecka, które nie ma takiej możliwości, może szybciej rozwijać się próchnica gdyż nie może ono językiem usunąć resztek pokarmu z zębów czy przestrzeni między dziąsłami a policzkami.

  • żucie pokarmów stałych - gdy do diety dziecka zostają wprowadzone pokarmy stałe, zbyt krótkie wędzidełko uniemożliwia ich prawidłowy transport. Kęs pokarmu powinien zostać uniesiony czubkiem języka ku górze i za pomocą ruchu falistego podany do połknięcia. Prawidłowy odruch żucia wymaga przesuwania pokarmu językiem między zęby trzonowe. Przy skróconym wędzidełku odruch połykania jest nieprawidłowy, co sprzyja powstawaniu wad zgryzu.
  • połykanie śliny - w pozycji spoczynkowej język powinien być uniesiony ku górze. Krótkie wędzidełko uniemożliwia prawidłowe ułożenie języka dlatego często zalega on na dnie jamy ustnej. Takie ułożenie języka uniemożliwia odpływ śliny i sprawia, że zbiera się ona pod językiem lub wycieka na zewnątrz.
  • wymawianie głosek - także sposób artykulacji jest uzależniony od możliwości ruchowych języka. Prawidłowa wymowa wielu polskich głosek wymaga uniesienia czubka języka do górnego wałka dziąsłowego. Skrócone wędzidełko powoduje zatem, że głoski ‘t’, ’d’ oraz ’n’ mają nieprawidłowe brzmienie, nie mogą być wymawiane lub wymawiane  są międzyzębowo, a głoska ‘l’ jest zastępowana innymi głoskami: ‘y’, ‘j’ lub ‘ł’.

Jeżeli w słowniku naszego malucha pojawią się głoski: ’sz’, ’ż’, ’cz’, ’dż’ oraz ‘r’ dziecko ze zbyt krótkim wędzidełkiem zazwyczaj zaczyna seplenić. Dzieje się tak ponieważ język nie może unieść się wystarczająco wysoko.

Wstępną "diagnozę" może postawić każdy rodzic.

Obserwujmy dziecko, jeśli:

  • poproszone o wysunięcie języka ma z tym problem (wysuwanie języka na brodę lub w kierunku nosa jest utrudnione - język ucieka w prawo lub w lewo),
  • ruch języka w jamie ustnej jest ograniczony (dziecko ma trudności z uniesieniem języka w kierunku wałka dziąsłowego),
  • głoski wymagające uniesienia języka do góry (l, sz, ż, cz, dż oraz r) są źle wymawiane,
  • ćwiczenia sprawiają mu ból, a dodatkowo kształt wysuniętego języka przypomina serduszko, to mamy powód do niepokoju. 

Należy jednak zaznaczyć, że za krótkie wędzidełko nie zawsze będzie powodowało utworzenie się „serduszka”. Zależy to przede wszystkim od budowy języka. W przypadku bardzo małych dzieci ocena staje się trudniejsza, jednak za główny objaw należy uznać problemy ze ssaniem.

W przypadku wątpliwości przy ocenie długości wędzidełka podjęzykowego należy skonsultować się z logopedą

 

Kiedy podciąć a kiedy ćwiczyć wędzidełko podjęzykowe?

Jeśli logopeda podczas diagnozy stwierdzi, że wędzidełko jest za krótkie i wpływa negatywnie na rozwój dziecka (pojawiają się objawy wymienione powyżej), zaleci rodzicom, aby skonsultowali się z laryngologiem, chirurgiem lub foniatrą. Dlaczego? Ponieważ jakiekolwiek oddziaływania terapeutyczne nie przyniosą efektów, gdy nie wyeliminujemy ich przyczyny. 

Decyzję o wykonaniu zabiegu podejmuje laryngolog, chirurg lub foniatra. Nie zawsze podcięcie jest konieczne. W pojedynczych przypadkach (często gdy dziecko nie ma problemu z jedzeniem i ssie prawidłowo) ćwiczenia artykulatorów i masaże okazują się wystarczające. Bezwzględnym wskazaniem do podcięcia wędzidełka jest całkowite przyrośnięcie języka do dna jamy ustnej, są nim również sytuacje, w których krótkie wędzidełko znacznie utrudnia ruchy języka.  Oczywiście logopeda nie zawsze zleci podcięcie. Są przypadki, gdy u starszych dzieci wędzidełko podjęzykowe jest za krótkie, jednak mimo to u dziecka nie obserwuje się tego negatywnych skutków. Wówczas zabieg podcięcia wydaje się być bezcelowy i skutkować może jedynie niepotrzebnym stresowaniem zarówno rodziców, jak i dziecka.

W pozostałych przypadkach podcięcie jest jak najbardziej wskazane, gdyż żmudne i długotrwałe ćwiczenia nie zawsze przynoszą oczekiwane efekty (poprawa ogólnej sprawności języka bez wpływu na stan wędzidełka), a wręcz mogą doprowadzić do nieumyślnego „przerwania” wędzidełka pod wpływem źle lub zbyt intensywnie prowadzonych ćwiczeń.

Frenotomia - zabieg podcięcia wędzidełka podjęzykowego

Sam zabieg podcięcia jest mało inwazyjny, wykonywany w znieczuleniu miejscowym, a dzięki nowoczesnym aparaturom coraz częściej dokonuje się go poprzez przecięcie błony wiązką laserową. W prostych przypadkach nie należy się więc go obawiać! Należy pamiętać, że w niektórych przypadkach wymagane może być ponowne podcięcie, aby uzyskać pożądany efekt.

Co dalej po zabiegu?

Decyzja o podcięciu wędzidełka podejmowana powinna być zawsze, gdy dziecko znajduje się pod opieką logopedy, gdyż sam zabieg to nie wszystko. W drugiej lub trzeciej dobie po zabiegu (jeśli nie ma przeciwwskazań lekarza, który wykonywał zabieg) należy rozpocząć ćwiczenia. 

Po zabiegu jest stosowna rehabilitacja, dlatego od razu po wykonanej frenotomii, należy zgłosić się do logopedy, który pokaże jak masować podcięte wędzidełko (należy to robić na drugi bądź trzeci dzień po zabiegu), aby zapobiec ewentualnemu zrostowi, oraz zaleci odpowiednie ćwiczenia mające spionizować nieprawidłowo pracujący język. Ćwiczenia języka przygotowuje logopeda i przekazuje rodzicom, którzy kontynuują je w domu zgodnie ze wskazówkami logopedy. U niemowląt naturalnym treningiem narządu mowy po podcięciu wędzidełka jest karmienie piersią. W przypadku małych dzieci stosuje się także ćwiczenia bierne, czyli masaż logopedyczny. 

Ćwiczenia te są bardzo istotne, gdyż proces gojenia podciętego wędzidełka bez jednoczesnego ćwiczenia i rozciągania go powoduje najczęściej powrót do stanu wyjściowego. Wędzidełko zrasta się, tworzy się zgrubiałe zbliznowacenie i ruchomość języka nie ulega poprawie, co może powodować konieczność wykonania kolejnego zabiegu.

                                                                   Specjalista Logopeda

                                                                     mgr Bernadetta Buczkowska

manchesterowcynews_
Podziel się:
Oceń:

Komentarze (0)

Dodanie komentarza oznacza akceptację regulaminu. Treści wulgarne, obraźliwe, naruszające regulamin będą usuwane.


Pozostałe